Badacze komórek glejowych z kilkunastu ośrodków badawczych w Polsce spotkali się w Łukasiewicz – PORT, by podczas dwudniowego wydarzenia powołać Polskie Towarzystwo Glejowe (Polish Glia Network), które ma integrować środowisko, ułatwiać wymianę doświadczeń i rozwijać wspólne inicjatywy badawcze.
– W mózgu wszystko od siebie zależy: astrocyty, mikroglej, oligodendrocyty, neurony nieustannie na siebie wpływają, a przez barierę krew-mózg kontaktują się ze sygnałami molekularnymi obecnymi w krwi. Co za tym idzie, objawy większości chorób mózgu wynikają z zaburzeń funkcji wielu typów komórek, a nowe badania dostarczają coraz większej liczby dowodów na kluczową rolę komórek gleju. Nowe terapie chorób psychicznych czy neurodegeneracyjnych wymagają zatem współpracy naukowców, którzy patrzą na te same komórki z różnych stron i pracują różnymi metodami. Nowa inicjatywa ma nam ułatwić wspólne szukanie odpowiedzi – mówi dr Michał Ślęzak, lider Grupy Badawczej Biologii Astrocytów w Centrum Doskonałości P4Health, jeden z organizatorów spotkania.
Wśród założycieli ogólnopolskiego stowarzyszenia znaleźli się przedstawiciele: Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Politechniki Wrocławskiej, Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN, Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. M. Mossakowskiego PAN, Instytutu Podstaw Informatyki PAN, Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN, Instytutu Farmakologii im. J. Maja PAN, Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, SGGW oraz Łukasiewicz – PORT.
Biologia komórek glejowych z różnych perspektyw
Przez dwa dni liderzy grup badawczych z polskich ośrodków przedstawiali działalność swoich zespołów, w tym dostępnych technologii, by stworzyć mapę badań nad glejem w Polsce. W ponad 20 wystąpieniach mówili m.in. o astrocytach i mikrogleju, plastyczności synaptycznej, metabolizmie, śnie, neurozapaleniu, demielinizacji, bólu neuropatycznym, neurodegeneracji i nowotworach mózgu. Wystąpienia i dyskusje miały też pomóc w szukaniu partnerów do wspólnych badań.
– To pierwszy raz, kiedy wygłosiłem wykład nie po to, by prezentować swoje dane, ale by powiedzieć: szukam współpracy w określonych obszarach. I udało mi się takie współprace nawiązać – podsumował dr Ben Hur Mussulini z Uniwersytetu Warszawskiego.
Wykłady plenarne wygłosili goście specjalni: dr Kerstin Lenk z Politechniki w Grazu i dr João Bettencourt Relvas z Uniwersytetu w Porto.
Dr Lenk jest ekspertem w modelowaniu biologii gleju: – Nowe wyniki eksperymentów wprowadzamy do modeli obliczeniowych, a to, co pokażą modele, wraca do laboratorium. W ten sposób szukamy nowych celów terapeutycznych, m.in. w leczeniu depresji – mówiła dr Kerstin Lenk. W trakcie wykładu, dr Lenk przedstawiła też kierowaną przez nią inicjatywę COST EU-GLIA, projekt finansowany przez Komisję Europejską, mający na celu zwiększenie współpracy nad glejem w skali Europy.
Dr João Bettencourt Relvas bada z kolei, jak komórki glejowe dbają o kondycję tkanki nerwowej i jak reagują na jej uszkodzenie. W wykładzie wyjaśnił, jak białka z rodziny Rho GTPaz, które koordynują cytoszkielet i sygnalizację wewnątrz komórek, sterują zachowaniem oligodendrocytów i mikrogleju – a przez to wytwarzaniem i naprawą mieliny oraz reakcjami zapalnymi w mózgu. Dr Relvas przedstawił też działania fundacji Network Glia, organizującej największe cykliczne spotkanie badaczy gleju w Europie.
Od modeli obliczeniowych po neurodegenerację
Spotkanie zostało zainicjowane przez naukowców z Łukasiewicz – PORT, wspólnie z Warsaw Glia Community. Otworzył je prof. Bastian Hengerer, dyrektor Centrum P4Health, a koncepcję i cele sieci przedstawili dr hab. Anna Malik i dr Łukasz Szewczyk z Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr Michał Ślęzak.
Tematyka spotkania jest ściśle związana z badaniami prowadzonymi w Centrum Doskonałości P4Health, które zostało utworzone w Łukasiewicz – PORT dzięki finansowaniu z europejskiego projektu Teaming for Excellence, środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Tematem badań w ramach Międzynarodowej Agendy Badawczej realizowanej w P4Health są astrocyty – jeden z typów komórek glejowych. Naukowcy analizują je na wielu poziomach, aby wskazać nowe kierunki leczenia chorób mózgu.
