Partner
Partner
Więcej
    Partner
    Partner

    Nużeniec – diagnostyka i leczenie zakażeń

    Nużeniec (Demodex) to kosmopolityczne roztocze z rodziny nużeńcowatych (Demodecidae), występujące u zwierząt i ludzi. Wykazują wysoką specyficzność gatunkową – każdy gatunek zwierzęcia ma typowy dla siebie gatunek nużeńca i nie dochodzi do zakażeń międzygatunkowych.

    U człowieka występują dwa gatunki nużeńca: Demodex folliculorum i Demodex brevis.

    Demodex folliculorum dł. 300-380 µm, szer. 40-45 µm bytuje w mieszkach włosowych

    Demodex brevis dł. 250-280 µm, wewnątrz gruczołów łojowych w gruczołach Meiboma. Odżywiają się lipidami i łojem skórnym. Najliczniej umiejscawiają się w okolicy nosa, dookoła oczu, na czole, brodzie, w bruździe nosowo-wargowej, znacznie rzadziej na innych partiach ciała (np. dłoniach, stopach lub sutkach).

    Nużeńce przenoszą się drogą kontaktową (mają ograniczone możliwości życia poza organizmem gospodarza) oraz prawdopodobnie za pośrednictwem kurzu, w którym mogą bytować jaja

    Garbacewicz A., Udziela M., Grytner-Ziecina B., Szaflik J.P., Szaflik J., Demodex infections in general Polish population, in patients suffering from blepharitis, and among people who work with microscopes. Klin Oczna. 2010;112(10-12).
    Garbacewicz A., Udziela M., Grytner-Ziecina B., Szaflik J.P., Szaflik J., Demodex infections in general Polish population, in patients suffering from blepharitis, and among people who work with microscopes. Klin Oczna. 2010;112(10-12).

    Komensal czy pasożyt?

    W zależności od statusu immunologicznego gospodarza (Cogen AL, et al. Skin microbiota: a source of disease or defence? Br J Dermatol 2008;158), wywołują chorobę zwaną nużycą lub demodekozą powodującą zmiany skórne (najczęściej trądzik, folliculitis), zmiany aparatu ochronnego (blepharitis, jęczmień /gradówka), powierzchni oka (zespół suchego oka, zapalenie spojówek i zmiany rogówkowe (czynnik ryzyka nawrotowego skrzydlika).

    Zmiany patologiczne w demodekozie powiek są następstwem:
    1.    Zaczopowania mieszków włosowych i kanalików wyprowadzających z gruczołów łojowych, odczynowej hiperkeratynizacji i hiperplazji nabłonka.
    2.    Mechanicznego przenoszenia bakterii na powierzchni pasożyta (posiadają lipazę) oraz endobakterii (Bacillus oleronius).
    3.    B.oleronius stymulują odpowiedź immunologiczną, zwiększają proliferację, a tym samym liczbę limfocytów T, co przyczynia się do rozwoju zmian grudkowo-krostkowych.
    4.    Reakcji zapalnej żywiciela na obecność chityny.
    5.    Pobudzenia humoralnych odpowiedzi żywiciela i komórkowych reakcji immunologicznych pod wpływem roztoczy i ich wydalin.

    Epidemiologia

    U noworodków brak nużeńców. U dzieci i młodzieży wykrywany niezwykle rzadko i dotyczy głownie stanów immunosupresji. Istnieje wyraźna korelacja pomiędzy występowaniem nużeńców, a wiekiem – znacznie częściej zarażenie nużeńcami stwierdza się u osób starszych.

    Częstość zarażenia Demodex sp. jest odmienna w różnych populacjach:

    Diagnostyka

    Pobranie rzęs lub zeskrobin skóry (rzadziej biopsje skóry).

    Ocena preparatu w mikroskopie (pow.10x – 400x): ilościowa, jakościowa (formy dojrzałości) ew. ruch (w przypadku świeżego preparatu).

    Doniesienia o zastosowaniu mikroskopii konfokalnej w ocenie infestacji nużeńcem powiek: (Random M et al. In vivo confocal microscopy as a novel and reliable tool for the diagnosis of Demodex eyelid infestation, Br J Ophthalmol.2014 Sep 24).

    udziela_2

    Leczenie demodekozy ocznej

    Terapia zależy od stanu klinicznego i konieczne jest podejście indywidualne. Celem nie jest całkowita eradykacja nużeńca, ale wyeliminowanie objawów choroby i przywrócenie prawidłowego stanu powiek i powierzchni oka.

    udziela_3

    (Nicholls SG, Oakley CL, Tan A, Vote BJ. Demodex species in human ocular disease: new clinicopathological aspects. Int Ophthalmol. 2016 May 9)

    Leczenie demodekozy ocznej polega na bezwzględnym zachowaniu higieny brzegów powiek.

    Stosuje się leki i substancje o potencjalnym działaniu przeciwnużeńcowym: permetrynę, żółtą maść rtęciową, maść siarkową, krotamiton, inhibitory esterazy cholinowej, metronidazol, iwermektynę, kwas azelainowy – nie zawsze dostępne jako preparaty okulistyczne – oraz olejki eteryczne: z drzewa herbacianego, szałwiowy i miętowy zawierające terpeny bójcze wobec Demodex sp. Wskazane jest leczenie wtórnych zakażeń bakteryjnych, innych.

    Czas terapii, to z reguły kilka miesięcy (cykle).

    Więcej od autora

    Monika Udziela
    Monika Udziela
    lekarz Katedra i Klinika Okulistyki II Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Samodzielny Publiczny Kliniczny Szpital Okulistyczny w Warszawie Kierownik: prof. dr hab. n. med. Jerzy Szaflik

    Podobne artykuły

    ŚWIAT LEKARZA 3Dspot_img

    Najnowsze artykuły

    Prof. Wierzba, dyrektor szpitala MSWiA: To nie miał być i nie będzie szpital dla VIP-ow

    To nigdy nie będzie szpital dla VIP-ów, przekształcenie CSK MSWiA w Państwowy Instytut Medyczny to szansa dla pacjentów i personelu.

    Gdy rock sięga granic muzyki, a onkologia granic medycyny, czyli XVI konferencja Polskiej Grupy Raka Płuca

    To największa naukowa konferencja onkologiczna w Polsce: onkolodzy kliniczni, pulmonolodzy, patomorfolodzy, radioterapeuci, diagności molekularni i laboratoryjni, radiolodzy podczas XVI Konferencji Polskiej Grupy Raka Płuca...

    XII Kongres Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego: zaproszenie do udziału

    Polskie Towarzystwo Lipidologiczne zaprasza do udziału wtegorocznej, XII edycji Kongresu PTL, który odbędzie się w formie hybrydowej. Kongres to dziesiątki merytorycznych wykładów, panele dyskusyjne,...

    Chcesz być na bieżąco z informacjami ze świata medycyny?

    Zaprenumeruj bezpłatnie ŚWIAT LEKARZA 3D