Rozmowa z dr hab. n. med. Magdaleną Knetki-Wróblewską z Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie
Jak zmieniły się możliwości leczenia pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NDRP) z częstymi mutacjami w genie EGFR? Jakie potrzeby kliniczne pozostają dziś niezaspokojone?
Jeszcze kilkanaście lat temu chorzy z zaawansowanym NDRP otrzymywali przede wszystkim chemioterapię, a mediana przeżycia wynosiła ok. roku. Dziś wiemy, że u ok. 10–15 proc. chorych na NDRP, głównie z rozpoznaniem gruczolakoraka, obecne są aktywujące mutacje w genie EGFR. Najczęstsze z nich to delecje w eksonie 19 i substytucje L858R w eksonie 21 genu.
Każdy chory z zaawansowanym niepłaskonabłonkowym NDRP powinien przed rozpoczęciem leczenia mieć oznaczony status EGFR, najlepiej w ramach sekwencjonowania nowej generacji (NGS), które jednocześnie ocenia inne molekularne czynniki predykcyjne. Wynik badania determinuje strategię postępowania: chory z wariantem patogennym w genie EGFR powinien otrzymać leczenie ukierunkowane molekularnie. W tej grupie chorych inhibitory immunologicznych punktów kontroli przynoszą znikomą korzyść kliniczną i nie są stosowane.
Od 1 kwietnia 2026 r. pacjenci z częstymi mutacjami w genie EGFR mogą otrzymywać w pierwszej linii refundowany amiwantamab w połączeniu z lazertynibem. Co ta opcja zmienia w praktyce klinicznej?
Zyskujemy terapię skojarzoną, opartą na lekach ukierunkowanych molekularnie. W badaniu III fazy wykazano korzystny wpływ na czas przeżycia bez progresji choroby i czas przeżycia całkowitego chorych w bezpośrednim porównaniu z ozymertynibem. Skojarzenie łączy dwa uzupełniające się mechanizmy. Amiwantamab to w pełni ludzkie, bispecyficzne przeciwciało skierowane jednocześnie przeciwko receptorom EGFR i MET. Blokuje wiązanie ligandów, prowadzi do degradacji receptorów i, co wyróżnia go spośród leków ukierunkowanych, angażuje komórki układu odpornościowego (komórki NK i makrofagi) do niszczenia komórek nowotworowych. Lazertynib to doustny, wysoce selektywny inhibitor kinazy tyrozynowej EGFR trzeciej generacji, dobrze przenikający do OUN. W efekcie receptor EGFR jest blokowany jednocześnie od zewnątrz i od wewnątrz komórki, a dodatkowo hamowany jest szlak MET, jedna z najważniejszych dróg ucieczki nowotworu spod działania inhibitorów EGFR.
W badaniu MARIPOSA ponad 1000 chorych przydzielono losowo do leczenia amiwantamabem z lazertynibem, ozymertynibem lub lazertynibem w monoterapii. Skojarzenie wydłużyło medianę przeżycia wolnego od progresji (PFS) z 16,6 do 23,7 miesiąca (HR 0,70), czyli zmniejszyło ryzyko progresji lub zgonu o 30 proc. W końcowej analizie przeżycia całkowitego (OS), przy medianie obserwacji 37,8 miesiąca, ryzyko zgonu było mniejsze o 25 proc. (HR 0,75). Mediana OS w grupie ozymertynibu wyniosła 36,7 miesiąca, a w grupie amiwantamabu z lazertynibem nie została osiągnięta; szacowany zysk przekracza rok. Po trzech latach żyło 60 proc. vs 51 proc. chorych, a po 42 miesiącach 56 proc. vs 44 proc. Analizy molekularne pokazały, że po leczeniu skojarzonym rzadziej pojawiają się amplifikacja MET i wtórne mutacje EGFR, a mechanizmy oporności są mniej złożone.
Tę korzyść okupuje się większą częstością działań niepożądanych. Zdarzenia w stopniu ≥3 wystąpiły u 80 proc. chorych otrzymujących amiwantamab z lazertynibem i u 52 proc. leczonych ozymertynibem. Dominowały powikłania skórne i paznokciowe, reakcje związane z wlewem oraz żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ). Korzyść utrzymywała się także u chorych z czynnikami złego rokowania: przerzutami do wątroby lub OUN, współistniejącymi mutacjami TP53 czy wykrywalnym w osoczu krążącym DNA nowotworu (ctDNA).
Amiwantamab z lazertynibem wymaga monitorowania działań niepożądanych. Jak zmieniły się sposób podawania terapii i postępowanie profilaktyczne w porównaniu z początkowymi badaniami klinicznymi?
To jedna z najważniejszych zmian ostatnich lat. W programie lekowym B.6 chorzy otrzymują amiwantamab w postaci podskórnej oraz zalecaną profilaktykę: przeciwzakrzepową przez pierwsze 4 miesiące leczenia, premedykację zmniejszającą ryzyko reakcji na podanie oraz profilaktykę dermatologiczną. Każdy z tych elementów ma oparcie w badaniach klinicznych.
Postać podskórną oceniono w badaniu III fazy PALOMA-3. Podanie trwa ok. 5 minut zamiast ok. 5 godzin, a reakcje związane z podaniem wystąpiły u 13 proc. chorych wobec 66 proc. przy podaniu dożylnym. Zdarzenia zakrzepowo-zatorowe obserwowano u 9 proc. vs 14 proc. chorych. Skuteczność i farmakokinetyka były porównywalne, a w eksploracyjnej analizie przeżycie całkowite było dłuższe w grupie leczonej podskórnie (HR 0,62).
Badanie II fazy COCOON wykazało, że prosta profilaktyka dermatologiczna o połowę zmniejsza częstość zmian skórnych w stopniu ≥2 w pierwszych 12 tygodniach leczenia (38,6 proc. vs 76,5 proc.). Obejmuje ona doustną doksycyklinę lub minocyklinę, klindamycynę na skórę głowy, chlorheksydynę na okolice paznokci i codzienny emolient. Rzadziej konieczne były też redukcja dawki (10 proc. vs 19 proc.) i odstawienie amiwantamabu (11 proc. vs 19 proc.).
Najpełniejszy obraz daje trwające badanie COPERNICUS, w którym chorzy otrzymują podskórny amiwantamab z lazertynibem wraz z profilaktyką przeciwzakrzepową i dermatologiczną. Populacja jest bliższa codziennej praktyce: mediana wieku to 66 lat, a co piąty chory ma co najmniej 75 lat. W pierwszych 4 miesiącach leczenia reakcje związane z podaniem wystąpiły u 3 proc. chorych (w MARIPOSA u 55 proc.), wysypka u 25 proc. (55 proc.), a ŻChZZ u 3 proc. (23 proc.). Z powodu tych zdarzeń leczenie przerwało nie więcej niż 1 proc. chorych.
Co obecnie można zaproponować pacjentowi z częstą mutacją EGFR, u którego dochodzi do progresji choroby podczas leczenia ozymertynibem? Jakie ograniczenia ma w tej sytuacji chemioterapia?
Pierwszym krokiem jest dokładna ocena charakteru progresji. Gdy dotyczy ona jednego lub kilku ognisk (tzw. oligoprogresja), często wystarcza leczenie miejscowe, np. radioterapia stereotaktyczna, z kontynuacją ozymertynibu. Inaczej postępujemy, gdy progresja jest uogólniona lub objawowa.
Jeśli jest to wskazane klinicznie, warto ponownie ocenić profil molekularny nowotworu, z materiału tkankowego lub z biopsji płynnej. Pozwala to rozpoznać m.in. amplifikację MET, wtórne mutacje EGFR, inne zaburzenia molekularne czy transformację do raka drobnokomórkowego, która wymaga zupełnie innego leczenia. Część tych zaburzeń kwalifikuje chorego do badań klinicznych.
U większości chorych z uogólnioną progresją standardem pozostaje dziś w Polsce chemioterapia z udziałem pochodnej platyny i pemetreksedu. Jej ograniczenia są dobrze znane: w badaniu MARIPOSA-2 odpowiedź obiektywną na samą chemioterapię uzyskało jedynie 36 proc. chorych, a mediana PFS wyniosła 4,2 miesiąca. Chemioterapia ma też ograniczoną aktywność wewnątrzczszkową.
Problemem jest także obecny kształt programu lekowego B.6. Amiwantamab jest w nim dostępny wyłącznie w pierwszej linii, więc chory, który rozpoczął leczenie od ozymertynibu, po progresji nie ma dostępu do refundowanej terapii ukierunkowanej.
Jakie znaczenie dla tych pacjentów mają wyniki badania MARIPOSA-2, w którym oceniano amiwantamab z chemioterapią po progresji podczas leczenia ozymertynibem?
MARIPOSA-2 dotyczy dokładnie tej grupy chorych, o której mówimy: z delecją w eksonie 19 lub mutacją L858R, u których doszło do progresji w trakcie leczenia ozymertynibem. W badaniu III fazy 657 chorych przydzielono losowo do trzech ramion. Kluczowe dla praktyki jest porównanie amiwantamabu z karboplatyną i pemetreksedem (131 chorych) z samą chemioterapią (263 chorych).
Dodanie amiwantamabu zmniejszyło ryzyko progresji lub zgonu o 52 proc. (HR 0,48), a mediana PFS wyniosła 6,3 vs 4,2 miesiąca. Odsetek odpowiedzi wzrósł z 36 do 64 proc. Korzyść była spójna w podgrupach, także u chorych z przerzutami do mózgu (mediana wewnątrzczaszkowego PFS 12,5 vs 8,3 miesiąca), i niezależna od mechanizmu oporności na ozymertynib.
Korzyść widać również w dalszym przebiegu choroby. Mediana czasu do zakończenia leczenia wyniosła 11,0 vs 4,5 miesiąca, czas do kolejnego leczenia wydłużył się z 6,6 do 12,1 miesiąca, a czas do progresji objawowej z 11,8 do 16,0 miesiąca. W drugiej analizie okresowej, przy medianie obserwacji 18,1 miesiąca, mediana OS wyniosła 17,7 vs 15,3 miesiąca (HR 0,73), a 18 miesięcy przeżyło 50 proc. vs 40 proc. chorych. Różnica nie przekroczyła progu istotności statystycznej przewidzianego dla tej analizy; na wyniki końcowe czekamy.
Toksyczność jest większa niż przy samej chemioterapii, zwłaszcza w pierwszym cyklu: głównie hematologiczna, skórna oraz reakcje związane z wlewem. Jest jednak przewidywalna i możliwa do kontrolowania. Schemat jest zarejestrowany w Unii Europejskiej i rekomendowany w aktualnych wytycznych międzynarodowych jako opcja po progresji w trakcie leczenia ozymertynibem.
W Polsce ta terapia nadal nie jest refundowana, a proces refundacyjny wciąż trwa. Większość chorych z częstymi mutacjami EGFR leczonych obecnie w programie B.6 rozpoczęła terapię od ozymertynibu i to oni w najbliższych latach będą stanowić główną grupę chorych z progresją. Refundacja amiwantamabu z lazertynibem w pierwszej linii tej luki nie wypełnia, bo dotyczy chorych dopiero rozpoczynających leczenie.
Dostęp do amiwantamabu z chemioterapią w drugiej linii pozwoliłby zaplanować całą sekwencję leczenia, a chorym, którym po progresji pozostaje dziś tylko chemioterapia, dałby dłuższą kontrolę choroby i dłuższy czas bez objawów progresji.




