Nowa nadzieja dla pacjentów z drobnokomórkowym rakiem płuca

Podziel się treścią:

Rak drobnokomórkowy płuca (DRP) należy do najbardziej agresywnych nowotworów. U większości pacjentów choroba rozpoznawana jest w stadium rozsiewu, a po początkowej odpowiedzi na leczenie często dochodzi do progresji. Po latach ograniczonego postępu pojawiają się jednak nowe możliwości terapeutyczne.

– Po raz pierwszy mamy pozytywne badania, które wykazały, że zastosowanie tarlatamabu w drugiej linii leczenia znamiennie wydłuża medianę przeżycia – mówi prof. dr hab. n. med. Dariusz M. Kowalski, kierownik Oddziału Zachowawczego Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Narodowego Instytutu Onkologii – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, sekretarz generalny Polskiej Grupy Raka Płuca.

Rak drobnokomórkowy płuca pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej onkologii. Dlaczego leczenie tej choroby jest tak trudne?

Rak drobnokomórkowy stanowi ok. 20 proc. wszystkich rozpoznań raka płuca w Polsce. To nowotwór o wyjątkowo agresywnym przebiegu, który bardzo szybko się rozwija. W momencie rozpoznania u ok. 80–85 proc. chorych występuje już stadium rozsiewu, czyli obecne są przerzuty. Pacjenci często mówią mi: „Panie profesorze, przecież ja dopiero od miesiąca kaszlę, a choroba jest już tak zaawansowana”. Niestety, właśnie tak może przebiegać rak drobnokomórkowy.

Tylko ok. 15–20 proc. chorych ma chorobę o zaawansowaniu miejscowym, w której można rozważać leczenie radykalne. Podstawową metodą jest wówczas radiochemioterapia. Nie wszyscy pacjenci kwalifikują się jednak do takiego postępowania – znaczenie mają choroby współistniejące, stan ogólny, rozległość guza. Ostatecznie leczenie radykalne można zastosować u mniejszej części chorych. DRP to również nowotwór bardzo silnie związany z paleniem tytoniu. Zdecydowana większość pacjentów (90–100 proc.) to osoby, które aktualnie palą lub paliły w przeszłości.

Przez wiele lat możliwości leczenia raka drobnokomórkowego niewiele się zmieniały. Co przyniosło największy postęp?

W raku niedrobnokomórkowym w ciągu ostatnich 10–15 lat dokonał się ogromny postęp dzięki terapiom ukierunkowanym molekularnie i immunoterapii. W DRP przez długi czas rzeczywiście bardzo niewiele się zmieniało. Podejmowano próby stosowania różnych leków, m.in. inhibitorów metaloproteinaz czy leków antyangiogennych, ale nie przynosiły one oczekiwanych rezultatów w badaniach III fazy. Przełomem stało się włączenie immunoterapii do chemioterapii u chorych w stadium rozsiewu. Obecnie dostępne są schematy łączące chemioterapię z inhibitorami punktów kontrolnych układu immunologicznego, takimi jak atezolizumab, durwalumab czy serplulimab. Dzięki temu poprawiły się wyniki leczenia, choć u większości pacjentów z czasem dochodzi do progresji choroby.

Zmieniła się również sytuacja chorych z ograniczoną postacią raka drobnokomórkowego. Po zakończeniu radyklanej jednoczasowej radiochemioterapii można zastosować leczenie konsolidujące durwalumabem. To kolejna ważna możliwość terapeutyczna, która znamiennie poprawia rokowanie w tej grupie pacjentów.

Nową opcją w leczeniu raka drobnokomórkowego jest tarlatamab. Na czym polega jego działanie i co odróżnia go od dotychczas stosowanych terapii?

Tarlatamab należy do nowej grupy leków – przeciwciał bispecyficznych, określanych jako bispecific T-cell engagers (BiTE). Z jednej strony wiąże białko DLL3, występujące w dużej ilości na komórkach raka drobnokomórkowego, a z drugiej – receptor CD3 na limfocytach T. W ten sposób zbliża limfocyty do komórek nowotworowych i aktywuje odpowiedź immunologiczną prowadzącą do ich niszczenia. To bardzo interesująca technologia. Po raz pierwszy uzyskaliśmy pozytywne wyniki badań wskazujące, że zastosowanie takiego leczenia w drugiej linii może istotnie wydłużyć przeżycie pacjentów.

Wcześniej możliwości były ograniczone. Jeżeli do progresji dochodziło po dłuższym czasie od zakończenia chemioterapii, można było rozważyć ponowne zastosowanie tego samego schematu. Przy szybszym nawrocie choroby często stosowano topotekan w monoterapii. Był to lek o ograniczonej skuteczności i znacznej toksyczności. Tarlatamab otwiera nowy rozdział w terapii DRP. W maju 2026 r. został zarejestrowany do leczenia dorosłych pacjentów z nawrotowym drobnokomórkowym rakiem płuca – to pierwsza od 19 lat nowa rejestracja leku w drugiej linii leczenia tej choroby, poprzednią był topotekan zarejestrowany w 2007 r.

Co wykazały badania kliniczne i jakie znaczenie mogą mieć ich wyniki dla pacjentów?

Wyniki badań nad tarlatamabem wskazują na istotną korzyść kliniczną w drugiej linii leczenia. Mediana przeżycia, wynosząca w dotychczasowym standardzie ok. 8 miesięcy, przekracza w przypadku nowej terapii 13 miesięcy (13,6 miesiąca – przyp. red.). Jest to wielka zmiana w chorobie, w której przez wiele lat postęp terapeutyczny był bardzo ograniczony. Tarlatamab jest obecnie badany także w pierwszej linii leczenia, a ponadto jako leczenie konsolidujące po zakończeniu radiochemioterapii. Jeżeli kolejne badania potwierdzą jego skuteczność w tych zastosowaniach, miejsce tej terapii może się rozszerzyć.

Trzeba jednak pamiętać, że wyniki badań klinicznych nie oznaczają, że lek będzie odpowiedni dla każdego pacjenta. Decyzję terapeutyczną należy podejmować z uwzględnieniem sytuacji klinicznej chorego i profilu bezpieczeństwa leczenia.

Tarlatamab wiąże się z ryzykiem zespołu uwalniania cytokin. Jak należy przygotować ośrodki do bezpiecznego stosowania tej terapii?

Ze względu na silną aktywację układu immunologicznego tarlatamab może powodować zespół uwalniania cytokin (CRS), czyli ogólnoustrojową reakcję zapalną. To powikłanie wymaga ścisłego nadzoru, szybkiego rozpoznania i odpowiedniego postępowania. Dlatego lek powinien być stosowany w ośrodkach, które mają doświadczenie w rozpoznawaniu i leczeniu tego rodzaju powikłań.

Mieliśmy możliwość stosowania tarlatamabu zarówno w badaniach klinicznych, jak i w ramach programu wczesnego dostępu. W naszym ośrodku przyjęliśmy zasadę ścisłego monitorowania pacjentów, zwłaszcza na początku leczenia. Stosujemy odpowiednie postępowanie profilaktyczne, kontrolujemy temperaturę i obserwujemy chorego, aby w razie wystąpienia objawów szybko wdrożyć leczenie. Największe ryzyko zespołu uwalniania cytokin występuje po pierwszych podaniach leku. Z tego względu w naszym ośrodku pacjenci pozostają pod obserwacją szpitalną po pierwszych cyklach, a dalsze podawanie w trybie ambulatoryjnym zależy od przebiegu leczenia i stanu chorego. Wraz z upowszechnianiem tej terapii konieczna będzie edukacja lekarzy i zespołów medycznych – zarówno w zakresie jej skuteczności, jak i rozpoznawania oraz leczenia działań niepożądanych.

Jakie są dziś największe potrzeby związane z dostępem do tarlatamabu w Polsce?

Bardzo liczymy na możliwość szerszego stosowania tego leku. Program lekowy został już zdefiniowany, a rozmowy dotyczące refundacji są zaawansowane. Mam nadzieję, że współpraca Ministerstwa Zdrowia z Polską Grupą Raka Płuca przyczyni się do tego, że tarlatamab w najbliższym czasie znajdzie się w naszym arsenale terapeutycznym. To bardzo ważne, ponieważ pacjenci z rakiem drobnokomórkowym, u których choroba postępuje po pierwszej linii leczenia, mają ograniczone możliwości terapeutyczne. Nowa metoda daje nadzieję na poprawę wyników, ale jej wdrożenie musi iść w parze z odpowiednim przygotowaniem ośrodków do bezpiecznego prowadzenia terapii.

Rozmawiała: Ewa Podsiadły-Natorska

Ewa Podsiadły-Natorska
Ewa Podsiadły-Natorskahttp://www.epnatorska.pl
Dziennikarka medyczna i redaktor prowadząca „Świata Lekarza”. Specjalizuje się w tematyce chorób cywilizacyjnych, nowych terapii oraz funkcjonowania systemu ochrony zdrowia. Na co dzień współpracuje z lekarzami i ekspertami, tworząc materiały oparte na aktualnej wiedzy medycznej i badaniach naukowych. Autorka wywiadów z czołowymi specjalistami w Polsce. Laureatka nagród branżowych, członkini Stowarzyszenia Dziennikarze dla Zdrowia.

Więcej od autora

Prof. Rodryg Ramlau: Rak płuca jest chorobą, którą można wyleczyć

Najważniejsze zmiany w diagnostyce i leczeniu raka płuca oraz wyzwania stojące przed lekarzami i systemem ochrony zdrowia omawia prof. dr hab. n. med. Rodryg...

Rak płuca: Screening może uratować życie

Badania przesiewowe z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK) mogą pomóc wykrywać raka płuca na wczesnym etapie, kiedy szanse na wyleczenie są największe. Eksperci podkreślają...

Prof. Tadeusz Orłowski: Koordynator powinien być aniołem stróżem pacjenta

O organizacji diagnostyki i leczenia raka płuca, koordynacji opieki oraz potrzebie tworzenia Lung Cancer Units prof. dr hab. n. med. Tadeusz Orłowski, kierownik Kliniki...

Immunochemioterapia zmieniła leczenie zaawansowanego raka płuca

Dr hab. n. med. Adam Płużański, naczelny specjalista onkologii klinicznej Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego, w rozmowie z Ewą...

Nowa klasyfikacja raka płuca w systemie TNM

Rozmowa z prof. dr. hab. n. med. Tadeuszem Orłowskim, kierownikiem Kliniki Chirurgii Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie, wiceprezesem zarządu Polskiej Grupy Raka...

PROMs i PREMs w onkologii. Jak mierzyć jakość opieki?

Rozmowa z Aleksandrą Wilk, dyrektorką Sekcji Raka Płuca Fundacji „To Się Leczy” Jak z perspektywy pacjentów z rakiem płuca należy oceniać jakość opieki? Które aspekty...

Mutacja BRAF V600E: diagnostyka molekularna to podstawa

W niedrobnokomórkowym raku płuca z mutacją BRAF V600E pojawiła się nowa bardzo ważna opcja terapeutyczna. Skuteczność enkorafenibu i binimetynibu wykazano w badaniu PHAROS, zarówno...

EGFR, immunoterapia i nowe strategie leczenia raka płuca

Dr Alexander Meisel, lekarz onkolog pracujący w Kantonsspital Glarus w Szwajcarii zajmujący się onkologią precyzyjną i leczeniem nowotworów, w tym raka płuca, w rozmowie...

Chcesz być na bieżąco z informacjami ze świata medycyny?

ŚWIAT LEKARZA i ŚWIAT LEKARZA 3D w Twojej skrzynce mailowej: