II KONFERENCJA Senat RP 2017. Prelegent: dr hab. n. med. mgr zarz. Piotr Henryk Skarżyński, Światowe Centrum Słuchu, Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, Warszawa/Kajetany, Zakład Niewydolności Serca i Rehabilitacji Kardiologicznej, II Wydział Lekarski, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Instytut Narządów Zmysłów, Kajetany
Polska ma długą, 25-letnią tradycję we wczesnym wykrywaniu zaburzeń słuchu w dużych populacjach. Po raz pierwszy populacyjne badania przesiewowe pod kątem wczesnego wykrywania zaburzeń słuchu u noworodków i niemowląt rozpoczęli doc. Maria Góralówna i ówczesny Specjalista Krajowy ds. Audiologii prof. Henryk Skarżyński. To był rok 1993. W latach 1995-1998 realizowali zlecone przez Ministra Zdrowia zadanie, wnosząc tym sposobem niebagatelny wkład do podpisanego w Mediolanie Europejskiego Konsensusu Naukowego w tej sprawie.
Z inicjatywy dyrektora Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu zostały na przełomie wieków podjęte badania przesiewowe, dotyczące wczesnego wykrywania zaburzeń słuchu i mowy, a wraz z ekspertami z dziedziny okulistyki, również wzroku. W kolejnych latach (2008-2017), przeprowadzane wśród dzieci szkolnych badania przesiewowe obejmowały kolejne roczniki 7-latków we wszystkich gminach wiejskich i małych miastach na terenie kraju. We współpracy z samorządami prowadzono też badania 7- i 12-latków. Od wielu lat jednym z głównych partnerów Instytutu jest KRUS oraz Fundusz Składkowy Ubezpieczenia Społecznego Rolników. Dzięki tej współpracy powszechnymi badaniami pod kątem wczesnego wykrywania wad słuchu kilkakrotnie objęto całe populacje7-latków.
Autor niniejszego doniesienia jest od roku 2010 zaangażowany w szeroko rozumianą współpracę międzynarodową. Dzięki temu, podczas polskiej prezydencji w Radzie UE udało się w 2011 r. podpisać dwa Europejskie Konsensusy Naukowe, dotyczące wczesnego wykrywania zaburzeń słuchu, wzroku i mowy. W wydarzeniach tych uczestniczyli eksperci z dziedziny okulistyki europejskiej oraz towarzystwa naukowe, skupiające audiologów, foniatrów i terapeutów mowy. Jeden z Konsensusów przedstawiciele wszystkich krajów członkowskich UE podpisali w Warszawie. Ta inicjatywa, po uzyskaniu akceptacji i wsparcia przez Ministra Zdrowia, została przyjęta przez Parlament UE w postaci konkluzji pt. ?Council Conclusions on Early Detection and Treatment of Communication Disorders in Children, Including the use of E-Health Tools and Innovative Solutions?. Zyskała też miano przedsięwzięcia międzynarodowego, w ramach którego misja europejska została zaprezentowana na forach naukowych na wszystkich kontynentach.
Autor jest liderem grupy międzynarodowej, która sprawdzony model badań przesiewowych zaczęła w praktyce realizować w kilkunastu krajach Europy południowej i wschodniej, Azji Środkowej i Syberii Zachodniej, Afryki Środkowo-Zachodniej i Środkowo-Wschodniej oraz Ameryki Południowej. W ten sposób misja polska, a następnie europejska, przyczyniły się do promocji osiągnięć polskiej nauki i medycyny na międzynarodową skalę. Umożliwiło to polskiej grupie inicjatywnej realizowanie misji medycznej, a jednocześnie wspieranie i pokazywanie różnych form współpracy z polskimi placówkami dyplomatycznymi oraz polskimi misjami katolickimi. Poprawa sytuacji najbardziej odczuwalna była w kilku krajach afrykańskich, gdzie początkowo napotkano szczególnie trudne warunki wdrażania powszechnych programów badań przesiewowych.
Polskie osiągnięcia w tym zakresie mają konkretne wartości naukowe, kliniczne, dydaktyczne i organizacyjne. Ponieważ w programie badań przesiewowych korzystano z możliwości, jakie stwarza Internet, inicjatywa była jednocześnie pokazem możliwości współczesnej telemedycyny, której rola w prowadzeniu wszelkich programów profilaktycznych została zweryfikowana i bardzo dobrze udokumentowana. Działania, podjęte w międzynarodowym, dużym wymiarze, pokazały współczesne możliwości uzyskania tzw. twardych dowodów, niezbędnych w planowaniu i uprawianiu polityki zdrowotnej, nie tylko poszczególnych państw na czterech kontynentach, lecz także całej Unii Europejskiej.
