Nowoczesne metody rekonstrukcji pozwalają ratować kończyny dzieci z nowotworami kości, także w przypadkach, które jeszcze niedawno wymagałyby amputacji. Taką operację przeszedł 15-letni Antek, pasjonat piłki nożnej, u którego rozpoznano kostniakomięsaka, czyli złośliwy nowotwór kości. Mimo dużych rozmiarów guza i jego niekorzystnej lokalizacji specjaliści z Kliniki Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży Instytutu Matki i Dziecka (IMiD) uratowali nogę chłopca, wykorzystując drukowany implant.
Nowotwory kości u młodych pacjentów stanowią wyzwanie dla specjalistów. Występują rzadko, a ich niejednoznaczne objawy mogą utrudniać rozpoznanie. Bóle kończyn, które nasilają się w nocy i nie ustępują mimo leczenia przeciwbólowego, bywają przypisywane bólom wzrostowym, choć mogą również wskazywać na chorobę nowotworową. Zdarza się, że pierwszym sygnałem choroby jest złamanie patologiczne, czyli złamanie kości osłabionej przez nowotwór. Dlatego tak ważna jest czujność onkologiczna rodziców i lekarzy oraz reagowanie na utrzymujące się lub nasilające dolegliwości, które wymagają wyjaśnienia przyczyny.
Zaczęło się od złamania podczas WF-u
Piłka nożna była ważną częścią codzienności Antka. Jako bramkarz lokalnego klubu miał swoje sportowe cele i marzenia. W kwietniu 2026 roku, gdy kończył ósmą klasę, podczas zajęć wychowania fizycznego złamał nogę. Nikt z jego bliskich nie przypuszczał wtedy, że chłopca czeka leczenie onkologiczne. Antek ponad miesiąc spędził z nogą w gipsie, a następnie został skierowany do poradni onkologicznej. Wyniki badań, w tym biopsji, przyniosły diagnozę: kostniakomięsak.
Dla Antka i jego najbliższych był to moment pełen strachu i pytań o przyszłość. Chłopiec, który jeszcze niedawno stał na bramce i myślał o kolejnych meczach, rozpoczął chemioterapię. Rodzina obawiała się nie tylko o jego zdrowie, ale również o to, czy uda się uratować nogę i czy będzie mógł chodzić.
Operacja dała Antkowi szansę na odzyskanie sprawności
W październiku Antek przeszedł wielogodzinną operację. Informacja o pomyślnym zakończeniu zabiegu i zachowaniu nogi przyniosła rodzinie ogromną ulgę.
Podczas operacji oszczędzającej usuwa się guz z zachowaniem kończyny, a powstały ubytek rekonstruuje, na przykład przy użyciu implantu. Takie leczenie daje pacjentowi szansę na odzyskanie sprawności.
Implanty drukowane w technologii 3D są przygotowywane na indywidualne zamówienie. Ich kształt i wymiary dopasowuje się do anatomii pacjenta oraz ubytku, który powstanie po usunięciu fragmentu kości zajętej przez nowotwór. Najpierw opracowywany jest projekt komputerowy implantu, a następnie na jego podstawie wytwarza się przestrzenną konstrukcję przeznaczoną do wszczepienia. Takie rozwiązanie pozwala zaplanować rekonstrukcję również w sytuacjach, w których rozległość zmian lub ich nietypowe położenie utrudniają zastosowanie standardowych rozwiązań. Technologia 3D umożliwia także przygotowanie modeli operowanej okolicy, które pomagają chirurgom szczegółowo zaplanować zabieg.
– O zakresie zabiegu decydują m.in. wielkość i lokalizacja guza. W przypadku Antka poza bardzo dużymi rozmiarami nowotworu musieliśmy się liczyć z niekorzystną lokalizacją zmiany. Jeszcze do niedawna w takich przypadkach konieczne było przeprowadzenie amputacji. Dzięki postępowi w chirurgii rekonstrukcyjnej mogliśmy zaplanować leczenie oszczędzające kończynę z użyciem drukowanego implantu. Wielogodzinny zabieg mimo dużego stopnia trudności przebiegł pomyślnie. Brak powikłań w okresie pooperacyjnym pozwala z nadzieją patrzeć na dalsze leczenie i rehabilitację Antka. Życzymy mu powrotu do zdrowia i sprawności – wyjaśnia dr n. med. Bartosz Pachuta, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu w Klinice Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży IMiD.
Leczenie z myślą o przyszłej sprawności dziecka
Samodzielne chodzenie, powrót do szkoły i spotkań z rówieśnikami mają ogromne znaczenie dla jakości życia młodych pacjentów. Dlatego w leczeniu onkologicznym dzieci i młodzieży ważne jest również to, jak młody człowiek będzie funkcjonował po zakończeniu terapii.
– Planując leczenie dziecka z nowotworem kości, uwzględniamy również jego dalszy wzrost i rozwój. Najważniejsze jest bezpieczeństwo onkologiczne, a jeśli sytuacja kliniczna na to pozwala, dążymy do zachowania kończyny i jej funkcji. Trafiają do nas także pacjenci z bardzo dużymi guzami, położonymi w miejscach utrudniających leczenie operacyjne. W takich przypadkach wybór optymalnej metody leczenia wymaga indywidualnej oceny i współpracy wielodyscyplinarnego zespołu specjalistów. Po zabiegu istotną rolę odgrywa rehabilitacja, która pomaga dziecku stopniowo odzyskiwać sprawność – podkreśla prof. dr hab. n. med. Anna Raciborska, kierownik Kliniki Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży IMiD.
Marzenia Antka o powrocie do codzienności
Antka czekają dalsza chemioterapia i intensywna rehabilitacja. Codzienność nadal wiąże się z bólem, zmęczeniem i wysiłkiem potrzebnym do odzyskiwania sprawności. Piętnastolatek, który jeszcze niedawno realizował sportowe plany, dziś marzy o powrocie do zwykłego życia.
W czasie leczenia onkologicznego dzieci bardzo ważne jest znalezienie przestrzeni na zainteresowania młodego pacjenta, kontakt z rówieśnikami i otwartą rozmowę o tym, co przeżywa
– Nastolatek w trakcie leczenia nadal chce być częścią swojej grupy, mieć wpływ na codzienne decyzje i zajmować się tym, co lubi. Czasem rozmowa o meczu czy wiadomość od kolegi pozwalają choć na chwilę oderwać się od szpitalnej codzienności. Ważne jest też uważne słuchanie, bez oczekiwania, że młody pacjent będzie stale dzielny i pełen optymizmu. Może odczuwać złość, smutek czy lęk i potrzebuje pewności, że z tymi emocjami nie zostaje sam. Wsparciem obejmujemy również bliskich, którzy sami przeżywają wiele obaw i często potrzebują pomocy w rozmowach z dzieckiem – mówi Joanna Pruban, psychoonkolog w Klinice Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży IMiD.
Historia Antka pokazuje, jak nowoczesne metody rekonstrukcji i indywidualne podejście do leczenia mogą zmieniać perspektywy dzieci z nowotworami kości. Zachowanie kończyny to ważny etap terapii, po którym przychodzi czas na dalsze leczenie i stopniowe odzyskiwanie sprawności. Opieka zespołu specjalistów oraz wsparcie bliskich pomagają młodemu pacjentowi przejść przez kolejne etapy terapii i przygotować się do powrotu do codziennych zajęć oraz realizacji marzeń.
Klinika Onkologii i Chirurgii Dzieci i Młodzieży Instytutu Matki i Dziecka (IMiD)
Najstarsza w Polsce wysokospecjalistyczna Klinika onkologiczna dla dzieci i młodzieży zlokalizowana w Warszawie. Interdyscyplinarny, doświadczony zespół Kliniki prowadzi pełną diagnostykę i kompleksowe leczenie nowotworów u dzieci od okresu płodowego do 25. roku życia z całego kraju. Specjalizuje się w zakresie leczenia guzów litych poza ośrodkowym układem nerwowym oraz histiocytoz. Klinika jest ośrodkiem referencyjnym w leczeniu oszczędzającym, umożliwiającym uratowanie kończyny choremu dziecku. Do 2024 r. wykonano ponad 1200 zabiegów wszczepiania endoprotez u dzieci, także tych wydłużanych mechanicznie lub w wyniku działania pola elektromagnetycznego. Najmłodszy pacjent, u którego wykonano taki zabieg, miał 8 miesięcy. Zespół Kliniki prowadzi także działalność naukową – m.in. niekomercyjne badania kliniczne dot. leczenia guzów litych u dzieci. Więcej informacji na temat działalności kliniki znajduje się na stronie internetowej.
Prof. dr hab. n. med. Anna Raciborska – specjalistka pediatrii, onkologii i hematologii dziecięcej. Jest absolwentką II Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Warszawie (obecnie Warszawski Uniwersytet Medyczny), a także absolwentką wydziału Rehabilitacji Ruchowej Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Laureatka #ShEO Awards 2024 w kategorii „Nadzieja w medycynie” oraz nagrody Wizjonerzy – Reformatorzy Zdrowia 2025 przyznawanej przez WPROST i NewsMed w kategorii Omnia Pro Infirmis: Wszystko dla Chorych. Od 2003 jest związana z Instytutem Matki i Dziecka w Warszawie, gdzie od 2017 pełni funkcję kierownika Kliniki Onkologii i Chirurgii Onkologicznej, a także członka Rady Naukowej IMiD. Jednym z głównych celów jej pracy zawodowej jest poprawa wyników leczenia pierwotnych nowotworów kości oraz chorób z kręgu histiocytoz. Anna Raciborska jest otwartą i łamiącą stereotypy lekarką, a onkologia dziecięca jest jej pasją. W swojej pracy łączy doświadczenie dynamicznej i rzeczowej specjalistki z empatią kobiety i matki.
