Do skutecznego leczenia nowotworów hematologicznych niezbędne są terapie o nowych mechanizmach działania
4 lutego po raz osiemnasty obchodzony będzie Światowy Dzień Walki z Rakiem. Ostatnie ćwierćwiecze przyniosło onkologii i hematoonkologii najbardziej przełomowe zmiany, dzięki którym rak z choroby śmiertelnej stał się chorobą przewlekłą. Z drugiej jednak strony, w tym samym czasie, liczba zachorowań na nowotwory układu krwiotwórczego i chłonnego
wzrosła ponad dwukrotnie.
Tylko czy aż 5 procent?
– W przypadku nowotworów krwi, nie można mówić o profilaktyce, bo w większości przypadków nie określono przyczyny powstania choroby i należy ją traktować jako zdarzenie przypadkowe – mówi Prof. Krzysztof Giannopoulos, kierownik Zakładu Hematoonkologii Doświadczalnej na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie. – Niespecyficzne objawy kliniczne na początku choroby sprawiają, że nowotwory hematologiczne często mylone są z przeziębieniem czy oznakami starzenia się organizmu. Warto podkreślić, iż nowotwory hematologiczne to ?choroby niezawinione? dotykające również osoby dbające o zdrowie, unikające używek czy innych ryzykownych zachowań zdrowotnych.
Po pierwsze diagnostyka
Prof. Giannopoulos zwraca uwagę, że podejrzenie choroby hematologicznej najczęściej stwierdza lekarz rodzinny. Samo rozpoznanie jest najczęściej stawiane przez hematologa, na podstawie badania szpiku lub krwi oraz wyniku badania histopatologicznego. Te ostatnie, coraz częściej uzupełniane są wynikami badań genetycznych. Ważna jest jednak prawidłowa interpretacja podstawowych badań, takich jak morfologia czy analiza moczu, już na etapie stawiania podejrzenia choroby i odpowiednia kwalifikacja do konsultacji hematologicznej.
Nadzieją leki o nowym mechanizmie działania
Poza trudnością w zdiagnozowaniu nowotworów krwi, wyzwanie stanowi również sposób ich leczenia ? w odróżnieniu od pozostałych chorób onkologicznych, mogą one być leczone głownie farmakologicznie.
– Sukces terapeutyczny zależy przede wszystkim od nauki i postępu medycyny. Nowe leki działają bezpośrednio na konkretne typy komórek nowotworowych – tłumaczy profesor Giannopoulos – Nowością w leczeniu są leki modyfikujące układ odporności. Mechanizm ich działania polega przede wszystkim na hamowaniu określonych sygnałów biologicznych odpowiedzialnych za proliferację komórek nowotworowych.
Na przykład dla chorych z opornym szpiczakiem plazmocytowym istnieje kilka opcji terapeutycznych, które wyczerpują się w miarę uodporniania się nowotworu na kolejne leki. Dlatego potrzebne są terapie o nowym mechanizmie leczenia. Także wcześniej, w przypadkach opornych na leczenie lub później – u pozostałych chorych, polski hematolog zderza się z brakiem dostępności do skutecznego leczenia.
– Terapia chorych na szpiczaka plazmocytowego składa się z wielu linii leczenia i tylko od dostępności do jak największej liczby skutecznych leków działających w różnych mechanizmach, zależy jej całościowa efektywność, czyli wydłużenie przeżycia. Ważne jest zapewnienie dostępu do nowych terapii, zarówno w odniesieniu do finansowania funkcjonujących programów lekowych jak również do szybszego podejmowania decyzji refundacyjnych przez Ministerstwo Zdrowia ? dodaje profesor.
Brakuje hematoonkologów
Ograniczony dostęp do nowoczesnych terapii, to nie jedyny problem w leczeniu chorób hematoonkologicznych. Brakuje lekarzy specjalistów w dziedzinie hematologii.
W ośrodkach brakuje łóżek dla chorych z nowotworami hematologicznymi. Pomimo nowych ośrodków i rosnącej liczby miejsc rezydencjach istnieje konieczność, by lekarzy ze specjalizacją przybywało.
Priorytety dla hematoonkologii
- zapewnienie dostępu do nowych terapii w tym do tych o nowym mechanizmie działania oraz jak również szybsze podejmowanie decyzji refundacyjnych;
- rozwój istniejących ośrodków hematologicznych oraz powstawanie nowych w oparciu o mapy potrzeb zdrowotnych wraz z zapewnieniem odpowiedniego finansowania diagnostyki i leczenia;
- wsparcie programów wczesnej diagnostyki nowotworów hematologicznych poprzez edukację i zwiększenie zakresu badań w ramach praktyk lekarzy rodzinnych;
- dalsze wsparcie rozwoju szkolenia specjalizacyjnego przez zwiększenie liczby miejsc do specjalizacji w trybie rezydenckim i pozarezydenckim;
