Tolerując niedobory witaminowo-mineralne w ciąży jako położnicy, generujemy problem na późniejsze lata. Dzieci kobiet, które w czasie ciąży miały niedobory niektórych składników mineralnych, częściej chorują, są bardziej narażone na astmę, ADHD, gorzej rozwijają się intelektualnie. Coraz więcej dziś wiadomo o tym, jak duży wpływ na całe życie ma 1000 pierwszych dni dziecka. Najważniejsze z nich to te, które spędza w łonie mamy.
Big five to wielka piątka składników kluczowych dla rozwoju dziecka: kwas foliowy, witamina D3, jod, DHA, żelazo. Niektórzy eksperci twierdzą, że wystarczy, jeśli kobieta odpowiednio się odżywia. Często nie jest to możliwe, gdyż aby wraz z dietą dostarczyła organizmowi odpowiednią ilość kwasu foliowego, musiałaby zjeść codziennie 1 kg szpinaku, 200 g wątróbki, 800 g zielonych warzyw, a odpowiednią dawkę witaminy D ? 30 żółtek jaj i 8 puszek tuńczyka!
Co druga kobieta albo w ogóle nie przyjmuje kwasu foliowego przed ciążą, albo nie taką dawkę, jaka jest konieczna. Kwas foliowy jest niezbędny nie tylko po to, aby zapobiec wadom cewy nerwowej, ale też do prawidłowego rozwoju mózgu, rozwoju intelektualnego dziecka.
Dzięki podawaniu DHA możemy zmniejszyć ryzyko porodu przedwczesnego. Badania pokazały, że przyjmowanie 400 mg DHA w II trymestrze zmniejsza o ponad ? liczbę infekcji dróg oddechowych i kataru siennego. Maleje też ryzyko astmy alergicznej. Dzieci matek, które przyjmowały odpowiednią ilość DHA w ciąży, w wieku 4 lat miały IQ o ponad 4 punkty wyższe od tych, których matki nie przyjmowały DHA. Obecnie rekomenduje się przyjmowanie od samego początku ciąży 500-600 mg kwasów DHA dziennie, a w przypadku grupy wysokiego ryzyka porodem wcześniejszym ? nawet 1000 mg dziennie. Tę ilość może zapewnić jedzenie dwóch porcji świeżych ryb atlantyckich tygodniowo.
100 proc noworodków w Polsce ma niedobory witaminy D3, bez względu na to, czy urodziły się zimą, czy latem, dlatego powinno się suplementować witaminę D3 u kobiet w ciąży przez cały rok. Witamina D wpływa na rozwój intelektualny dziecka, na układ nerwowy, podatność na infekcje, astmę. Są też badania, które łączą niedobór witaminy D3 ze schizofrenią: być może odpowiednia ilość witaminy D podczas ciąży mogłaby zapobiec ponad 43 proc. przypadków schizofrenii.
W Polsce jest powszechny niedobór jodu, dlatego podczas całej ciąży zaleca się przyjmowanie 150 mcg jodu. Jednak tylko co druga ciężarna przyjmuje taką dawkę jodu. Niedobory są częstą przyczyną opóźnienia intelektualnego dzieci: 15 proc. dzieci matek z niedoczynnością tarczycy ma w wieku 7-9 lat IQ 85! Dzieci matek z ciężkimi niedoborami we wczesnej ciąży witaminy D cztery razy częściej rodzą dzieci, u których rozwija się potem ADHD i autyzm.
Zdania ekspertów są podzielone, jeśli chodzi o żelazo. Niektórzy są zdania, że każda kobieta w ciąży powinna przyjmować profilaktycznie dawkę żelaza, by nie dopuścić do niedokrwistości. Inni są zdania, że gdy poziom hemoglobiny spadnie poniżej 11, trzeba rozpocząć leczenie. Na niedobory są szczególnie narażone wegetarianki oraz kobiety z zaburzeniami wchłaniania. Przy wyborze preparatu żelaza dla kobiet w ciąży bardzo ważne jest to, czy jest on dobrze tolerowany.
tekst
prof. Tomasz Paszkowski
Kierownik III Katedry i Kliniki Ginekologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie
