W 2060 r. luka finansowa w ochronie zdrowia może sięgnąć 434 mld zł – wynika z raportu przygotowanego przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego i Federację Przedsiębiorców Polskich. Eksperci wskazują, że bez zmiany sposobu finansowania system nie nadąży za potrzebami pacjentów. Potrzebujemy nowego modelu, a debatę publiczną i prace nad zmianami trzeba zacząć dzisiaj (1).
W życiu – jak głosi klasyk – pewne są dwie rzeczy: śmierć oraz podatki… a także to, że w ochronie zdrowia zawsze padają obietnice, które nie znajdują pełnego pokrycia w rzeczywistości. Zmieniają się rządy, ministrowie, hasła i strategie, lecz ten mechanizm pozostaje zaskakująco trwały. Każdy kolejny rok otwieramy bowiem zapowiedziami „przełomu”, „rekordowych nakładów na zdrowie” i „systemowych reform”, aby kilka miesięcy później wrócić do dobrze znanego punktu: gaszenia pożarów, dosypywania pieniędzy ad hoc i tłumaczenia, że „sytuacja jest trudniejsza niż zakładano”.
Rok 2026 nie zaczyna się więc od pytania, czy system ochrony zdrowia wymaga zmian, ale z czym wreszcie powinniśmy skończyć, a co pilnie wdrożyć, jeśli nie chcemy kolejny raz udawać, że prowizoryczne rozwiązania stanowią strategię.
Bolączka 1: dostęp do świadczeń medycznych
Największy lęk Polaków na najbliższe miesiące to pogłębiające się problemy z dostępem do opieki zdrowotnej. Badania CBOS-u pokazały, że zdecydowana większość Polaków ocenia publiczną ochronę zdrowia negatywnie, a do najgorzej ocenianych aspektów należy dostępność lekarzy specjalistów i możliwość umawiania wizyt w dogodnym terminie. Już teraz kolejki do specjalistów, badań diagnostycznych oraz planowych zabiegów są niepokojąco, a często wręcz niebezpiecznie długie. Sam czas oczekiwania na opis badań histopatologicznych – w niektórych przypadkach nawet 8 tygodni! – zaczyna przekraczać granice zdrowego rozsądku.
Centralna e-rejestracja i działania cyfrowe są ważne; koniec porannych telefonów do przychodni to krok w stronę usprawnienia obsługi pacjenta. Jednak sama technologia nie zrekompensuje podstawowego problemu: zbyt małej liczby świadczeń w stosunku do zapotrzebowania. Chcemy nie tylko łatwiejszego zapisu, chcemy większej liczby dostępnych terminów i krótszych kolejek.
Bolączka 2: finansowanie
System balansuje dziś pomiędzy obietnicami dotyczącymi ogromnych transferów finansowych a cięciami budżetowymi. Jednorazowe zastrzyki gotówki do NFZ mogą chwilowo złagodzić problem, ale bez jasnych reguł i transparentnej polityki finansowej będą jedynie leczeniem objawowym. Staje się więc oczywiste, że jeśli nie zmienimy modelu finansowania, grozi nam kolejny rok chaosu.
Szpitali, które każdego roku balansują na krawędzi upadku, nie obchodzi „miliard tu, cięcie tam” – lecznice potrzebują klarownych zasad finansowania, które pozwolą realnie planować leczenie, inwestycje i zatrudnienie.
Bolączka 3: medyczny deficyt kadrowy i organizacyjny
Braki kadrowe wśród lekarzy i pielęgniarek to problem, z którym nie poradzimy sobie jedynie kampaniami rekrutacyjnymi czy krótkoterminowymi podwyżkami. To kwestia warunków pracy, spójnej strategii szkolenia kadr, jakości środowiska pracy i migracji zawodowej. Bez tego pacjenci będą dalej cierpieć z powodu długich kolejek, a często również z braku opieki medycznej. Mówienie, że lekarzy brakuje, to truizm. Fundamentalne pytanie brzmi, jak to rozwiązać. Czy minister Jolanta Sobierańska-Grenda, która ma doktorat w dziedzinie ekonomii i finansów, znajdzie na to sposób?
U progu 2026 roku – tak jak właściwie każdego – oczekiwania pacjentów są proste: leczenie powinno być powszechnie dostępne, szybkie i skuteczne. Każdy pacjent chce mieć pewność, że w chorobie nie zostanie sam i że dostęp do lekarza, nowoczesnej diagnostyki oraz terapii będzie realny, a nie teoretyczny. I że system nie zapadnie się pod ciężarem biurokracji – na tym polu ustępujemy już chyba tylko słynącym z biurokratycznego chaosu Włochom. Wymaga to od polityków i decydentów spójnej długoterminowej strategii. To nie czekanie na cud, lecz na elementarną sprawność państwa.
Ewa Podsiadły-Natorska
(1) Cytat za: raport „Luka finansowa systemu ochrony zdrowia – wyzwania długoterminowe”, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego i Federacja Przedsiębiorców Polskich, grudzień 2025
