Zespół polskich naukowców pod kierownictwem prof. dr. hab. n. med. Konrada Rejdaka z Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie kontynuuje udział w międzynarodowym projekcie COMFORTAGE, którego celem jest opracowanie nowoczesnego modelu opieki nad osobami z zaburzeniami poznawczymi oraz zagrożonymi otępieniem
Projekt, finansowany ze środków programu HORIZON Europe, skupia się na wczesnym wykrywaniu czynników ryzyka, monitorowaniu funkcji poznawczych oraz wdrażaniu spersonalizowanych zaleceń zdrowotnych, które mogą realnie wpłynąć na spowolnienie rozwoju otępienia – zarówno na poziomie indywidualnym, jak i populacyjnym.
Prewencja otępienia: projekt COMFORTAGE
Marta Koton-Czarnecka: Panie profesorze, projekt COMFORTAGE jest realizowany już od 2 lat. Na jakim etapie znajduje się obecnie, na początku 2026 roku?
Prof. Konrad Rejdak: Przede wszystkim z duma mogę powiedzieć ze urzędnicy Komisji Europejskiej bardzo pozytywnie ocenili dotychczasowy przebieg projektu i to otwiera do realizacji dalszych etapów. W 2026 roku projekt COMFORTAGE znajduje się w kluczowej fazie klinicznej. Po zakończeniu intensywnych prac przygotowawczych i administracyjnych, które były niezbędne do uruchomienia badania obserwacyjnego, skupiamy się dziś na bezpośredniej pracy z pacjentami. W ośrodku lubelskim w fazie klinicznej uczestniczy obecnie około 40 pacjentów, a rekrutacja będzie sukcesywnie rozszerzana do 100 osób. To moment bardzo ważny, ponieważ zaczynamy widzieć, jak założenia teoretyczne i modele opracowywane w projekcie funkcjonują w realnej praktyce klinicznej.
MKCz: Czym na tle innych inicjatyw badawczych wyróżnia się COMFORTAGE?
Prof. Konrad Rejdak: Jest to projekt absolutnie wyjątkowy w skali kraju; mówimy o pierwszym tak dużym, systemowym projekcie, którego celem nie jest wyłącznie opis chorób otępiennych, ale próba realnej modyfikacji ich przebiegu poprzez wczesną identyfikację ryzyka i spersonalizowane działania prewencyjne.
Od stycznia 2026 roku do konsorcjum dołączył także Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 4 w Lublinie, co znacząco wzmacnia potencjał naukowy i kliniczny projektu i umożliwia jeszcze ściślejsze powiązanie badań naukowych z codzienną praktyką szpitalną.
Otępienie jako jedno z największych wyzwań zdrowotnych
MKCz: Dlaczego temat otępienia i jego prewencji jest dziś tak istotny?
Prof. Konrad Rejdak: Z punktu widzenia demograficznego stoimy przed ogromnym wyzwaniem. Starzenie się populacji jest faktem, a prognozy jednoznacznie wskazują na gwałtowny wzrost liczby osób z zaburzeniami poznawczymi i chorobami otępiennymi w najbliższych dekadach. Już dziś stanowią one poważne obciążenie dla systemu opieki zdrowotnej, a w przyszłości to obciążenie będzie tylko narastać. Warto podkreślać, że otępienie to nie tylko problem medyczny – to także wyzwanie społeczne, ekonomiczne i organizacyjne. Dlatego tak ważne jest przesunięcie akcentu z leczenia zaawansowanych stadiów choroby na wczesną prewencję i działania systemowe, które mogą spowolnić jej rozwój lub opóźnić wystąpienie objawów.
MKCz: Na czym konkretnie polega udział pacjentów w projekcie?
Prof. Konrad Rejdak: COMFORTAGE to badanie obserwacyjne. Uczestnicy są objęci długoterminową obserwacją, regularnymi ocenami funkcji poznawczych oraz bezpłatnymi konsultacjami specjalistycznymi. Na podstawie ich indywidualnego profilu zdrowotnego, stylu życia i czynników ryzyka przygotowujemy spersonalizowane rekomendacje – można powiedzieć, swoistą „receptę na zdrowe funkcjonowanie poznawcze”.
Kluczowe jest to, że projekt nie narzuca pacjentom interwencji, lecz daje im wiedzę i narzędzia, które mogą świadomie wykorzystać. To podejście partnerskie i angażujące, co mamy nadzieję, przełoży się na lepsze efekty długoterminowe.
MKCz: Jakie znaczenie mogą mieć wyniki COMFORTAGE dla polskiego systemu ochrony zdrowia?
Prof. Konrad Rejdak: Naszym celem jest stworzenie modelu opieki nad osobami zagrożonymi otępieniem, który w przyszłości mógłby zostać wdrożony systemowo – w realiach polskiej ochrony zdrowia. Jeśli uda się wykazać, że takie podejście spowalnia rozwój zaburzeń poznawczych, może to mieć ogromne znaczenie zarówno dla pacjentów i ich rodzin, jak i dla całego systemu. To inwestycja w przyszłość – w czasach, gdy liczba pacjentów z chorobami otępiennymi będzie rosła, a zasoby systemu pozostaną ograniczone.
Na podstawie uzyskanych danych demograficznych i klinicznych możliwe będzie zaprogramowanie specjalnego urządzenia elektronicznego dla bezpośredniej komunikacji miedzy personelem medycznym i pacjentem. Dodatkowo anonimowe dane będą analizowane narzędziami sztucznej inteligencji z udziałem partnerów technologicznych z kilku krajów EU co pozwoli na stworzenie algorytmów postepowania oraz monitorowania i rehabilitacji zaburzeń poznawczych u pacjentów w przyszłości.
Więcej o projekcie COMFORTAGE
MKCz: Gdzie będzie można dowiedzieć się więcej o projekcie?
Prof. Konrad Rejdak: Aktualne informacje, doświadczenia z realizacji części klinicznej oraz dalsze plany projektu COMFORTAGE zaprezentujemy podczas konferencji prasowej w trakcie Neuroforum 2026 (więcej informacji tutaj). To doskonała okazja do rozmowy o przyszłości neurologii i systemowych rozwiązaniach w obszarze chorób otępiennych.
