Wiedza ratuje życie
Po latach, gdy rak piersi był tematem tabu, dużo mówi się o tej chorobie. Ale za świadomością muszą pójść właściwe zachowania, aby ludzie wiedzieli, jakie korzyści wiążą się z badaniami.
– Dlatego naszą misją jest edukowanie: mówimy o aktywności fizycznej, zdrowym śnie, właściwym odżywianiu. Ważna jest także profilaktyka wtórna czyli badania przesiewowe oraz rehabilitacja, która jest niezbędna, aby chorzy mogli wrócić do normalnego życia. Tymczasem mamy duży problem z dostępem do lekarzy, którzy leczyliby też skutki uboczne toksycznych terapii onkologicznych – zwraca uwagę Krystyna Wechmann, prezes Federacji Stowarzyszeń Amazonki, założycielka i prezes Poznańskiego Towarzystwa Amazonki.
Dziś pacjentki mają inne oczekiwania – pomimo choroby chcą być dalej w społeczeństwie na równych zasadach.
– Edukacja powoduje świadomość, a to sprawia, że wiemy, jak wykorzystywać możliwości, których naprawdę mamy obecnie dużo. Musimy tylko wiedzieć, gdzie są i pomóc pacjentom do nich dotrzeć – dodaje prof. Sawicki.
Kosztowne terapie
Ginekologia onkologiczna zajmuje szczególne miejsce w polityce lekowej – dostępnych jest 7 nowych terapii ze szczególnym uwzględnieniem raka HER dodatniego i potrójnie ujemnego, pojawiły się również nowe terapie dla raka endometrium, raka szyjki macicy i jajnika.
– Największy program jest dla raka piersi, leczy się w nim ponad 15 tys. chorych, co generuje dla płatnika ogromne pieniądze – zdarzają się pacjentki, których leczenie kosztuje ponad 1 mln zł – takie są koszty nowych terapii. Spodziewamy się, że w tym roku przekroczymy barierę 1 mld zł wydatków na programy lekowe – mówi Mateusz Oczkowski, zastępca dyrektora Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia.
Jego zdaniem program jest dobrze skonstruowany, choć ma swoje mankamenty – nie nadąża z wprowadzeniem nowych leków, bo tych ostatnio pojawia się bardzo dużo.
– Poza tym, gdy cały budżet refundacyjny na terapie wynosi 21 mld zł, a leczenie jest tak kosztowne, nasze wybory w zakresie nowych terapii muszą być racjonalne i dobrze przemyślane – dodaje przedstawiciel MZ.
Jak zahamować zachorowalność
Aby poprawić wyniki leczenia, Polskie Towarzystwo Ginekologii Onkologicznej w porozumieniu z innymi towarzystwami oraz organizacjami pacjenckimi chce utworzyć Koalicję Diagnostyczno-Kliniczną.
– Chcemy wypracować jak najlepszy algorytm do leczenia m.in raka endometrium i przełożyć go na wytyczne, by uzyskać refundację na kolejne programy dla tych pacjentek. Tworzymy nowe rekomendacje, w których ograniczamy leczenie chirurgiczne w raku szyjki macicy na rzecz leczenia systemowego. Tu upatrywałbym możliwość ograniczenia jeśli nie zachorowań, to poprawy możliwości leczenia – mówi prezes Towarzystwa.
Zdaniem ekspertów poprawy wymaga organizacja – potrzebna jest centralizacja leczenia oraz diagnostyki genetycznej do ośrodków, które mają certyfikat. Specjaliści pracują też nad wypracowaniem standardów, aby wszystkie pacjentki miały prowadzone badania w odpowiedniej jakości i tymi samymi technikami.
Niezbędna jest też edukacja i to zarówno społeczeństwa, jak i lekarzy, którzy dziś zbyt rzadko zlecają pacjentom badania genetyczne. Zdaniem ekspertów konieczny jest też większy nacisk na profilaktykę pierwotną chorób cywilizacyjnych, w co powinni zaangażować się lekarze rodzinni.
– Dużo się dzieje i gdyby to wszystko skoordynować, dostęp do diagnostyki byłby dużo lepszy. Bo co z tego, że mamy nowe terapie – trzeba jeszcze wiedzieć, jak i gdzie skierować i te pacjentki – mówi prof. Tysarowski.
Tymczasem często pacjentki pozostawiane są same sobie – po odebraniu niepokojącego wyniku na własną rękę szukają możliwości leczenia. Podobnie jak ozdrowieńcy, którzy są w trakcie leczenia uzupełniającego hormonoterapią – to problem populacyjny, bo takie leczenie dotyczy wielu chorych i zadbanie o nie mogłoby zmniejszyć grupę chorych na raka.
– To leczenie trwa długo i w naszej rzeczywistości przez ten czas te kobiety nie mogą być systematycznie oglądane przez lekarza. Ciężar opieki nad nimi powinien spaść na lekarzy POZ, którzy powinni współpracować z onkologami, by w razie wątpliwości mogli zwrócić się do specjalisty po pomoc. Obecnie tę rolę przejęły organizacje pacjenckie, ale przecież one nie mogą wyręczać systemu w opiece nad pacjentkami – zwraca uwagę prof. Gruszfeld.
Co nas czeka w niedalekiej przyszłości?
Jak zapowiedział na konferencji przedstawiciel Ministerstwa Zdrowia, przełomów nie będzie, ale za to sporo nowości.
– Wśród 70 postępowań dotyczących nowych terapii – dwie dotyczą raka piersi, dwie raka endometrium. Ale pamiętajmy, że działalność ministerstwa to nie tylko wnioski refundacyjne. Zamierzamy zmienić kategorię dostępności dla dwóch substancji czynnych, rozszerzyć wskazania w raku jajnika, będziemy pracowali w zakresie listy o ugruntowanej skuteczności w zakresie onkologii – zapowiada Mateusz Oczkowski z MZ.
Zdaniem specjalistów jeżeli chodzi o leki mamy dobrą sytuację, niewiele nam brakuje. Potrzebna jest za to opieka psychoonkologiczna i łatwość w dostępie do badań genetycznych. Sukcesem wypracowanym w ostatnich latach są kompetencje miękkie i możliwość proponowania pacjentom refundacji procedur zabezpieczenia płodności.
– Rozmawiamy o tym, jakie leczenie możemy zaproponować choremu, ale myśląc o wydłużeniu życia musimy im zaproponować dobrą jakość tego życia. I tu wiele zależy od nas – podkreśla prof. Kufel-Grabowska.
W tym kontekście nie możemy zapominać także o szczepieniach przeciwko hpv.
– Katalog chorób związany z czynnikami infekcyjnymi jest duży, a my mamy fantastyczną szansę wyszczepienia całej generacji młodych dziewcząt. To łatwy sposób, aby w ten sposób zapobiegać nowotworom hpv-zależnym w przyszłości – zwraca uwagę prof. Didkowska.
Źródło: Debata pt. „Nowotwory kobiece: rekomendacje klinicystów i potrzeby pacjentów”, 20 czerwca 2024.
Źródło informacji: PAP MediaRoom, fot. PAP/M. Kmieciński
