Polska kardiologia od lat pozostaje jednym z najdynamiczniej rozwijających się obszarów medycyny w kraju. To dziedzina o silnym zapleczu naukowym, z imponującymi osiągnięciami klinicznymi i znaczącą obecnością na europejskiej arenie naukowej. Wprowadzenie programu KOS-zawał, wysoki poziom organizacji sieci interwencyjnej czy udział polskich ekspertów w opracowywaniu wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego stanowią dowód, że mamy powody do dumy. Mimo to polska kardiologia stoi dziś przed poważnymi wyzwaniami, które utrudniają pełną adaptację do europejskich standardów.
Podstawowym wyzwaniem pozostaje niedostateczne finansowanie. Polska plasuje się poniżej średniej europejskiej pod względem nakładów na ochronę zdrowia, co istotnie wpływa na dostęp do nowoczesnych procedur. Niezbędne jest pilne uzupełnienie katalogu świadczeń gwarantowanych o procedury dotąd niedofinansowane lub całkowicie niefinansowane, takie jak: przezskórne zabiegi zastawkowe, interwencyjne leczenie w ostrej zatorowości płucnej, intensywna terapia kardiologiczna, a także kompleksowe podejście do pacjentów z niewydolnością serca. Szczególnego znaczenia nabierają inwestycje w nowoczesną diagnostykę obrazową – od echokardiografii po tomografię komputerową. Nie możemy zapominać również o prewencji. Według danych OECD na profilaktykę wydajemy zaledwie 1,9 proc. budżetu przeznaczonego na zdrowie, co stawia nas na przedostatnim miejscu wśród krajów UE. Wielu poważnych zachorowań moglibyśmy uniknąć dzięki skutecznym programom profilaktycznym i edukacji zdrowotnej od najmłodszych lat.
Równie istotnym problemem jest niespójna organizacja systemu opieki. Nowoczesna kardiologia wymaga podejścia interdyscyplinarnego, opartego na ścisłej współpracy pomiędzy różnymi poziomami opieki i specjalnościami medycznymi. Szczególne znaczenie ma wdrożenie koncepcji tzw. Odwróconej Piramidy Świadczeń zakładającej wzmocnienie roli opieki ambulatoryjnej, działań profilaktycznych oraz wczesnej diagnostyki chorób układu sercowo-naczyniowego. To właśnie te działania umożliwią skrócenie ścieżki pacjenta, poprawę efektywności leczenia oraz bardziej racjonalne wykorzystanie zasobów systemowych.
W tym kontekście szansą na realną zmianę jest Krajowa Sieć Kardiologiczna, której ustawa została już skierowana do podpisu prezydenta. Celem tego projektu jest zapewnienie pacjentom w całym kraju dostępu do świadczeń według jednolitych, skoordynowanych standardów, niezależnie od miejsca zamieszkania. Kluczowe znaczenie będą miały: standaryzacja postępowania diagnostyczno-terapeutycznego, rozwój telemedycyny, cyfryzacja dokumentacji medycznej oraz funkcja koordynatora opieki kardiologicznej.
Silnym filarem rozwoju polskiej kardiologii pozostaje współpraca międzynarodowa. Polski głos jest dziś wyraźnie słyszany w strukturach European Society of Cardiology, a udział naszych ekspertów w grupach roboczych, badaniach klinicznych i publikacjach naukowych umacnia pozycję Polski jako równorzędnego partnera w kształtowaniu przyszłości europejskiej kardiologii. Szybsze wdrażanie wyników europejskich badań oraz zaleceń ESC do praktyki klinicznej powinno stać się strategicznym celem zarówno decydentów, jak i środowisk naukowych w naszym kraju.
Rok 2025 daje polskiej kardiologii wiele nowych możliwości. Nowoczesna kardiologia musi być interdyscyplinarna. Dziś szansą jest przede wszystkim wykorzystanie sztucznej inteligencji i technologii cyfrowych w diagnostyce oraz leczeniu, rozwój telemonitoringu, szersze wykorzystanie diagnostyki genetycznej i ujednolicenie zasad komunikacji i współpracy między specjalistami zaangażowanymi w interdyscyplinarną opiekę nad pacjentem kardiologicznym – to filary modelu opieki XXI wieku. Mamy kompetencje, doświadczenie i ambicję, by dołączyć do liderów europejskiej opieki sercowo-naczyniowej, a polska kardiologia może być silna w kraju i widoczna na świecie. Warunkiem jest jednak sprawny, dobrze finansowany, nowocześnie zarządzany system ochrony zdrowia, który nie będzie ograniczeniem, lecz partnerem w realizacji tej ambicji.
Prof. dr hab. n. med. Agnieszka Tycińska
Opiekun merytoryczny tego wydania „Świata Lekarza”
