Partner
Partner
Więcej
    Partner
    Partner

    Dr n. med. Piotr Rapiejko: Fitoterapia w leczeniu zapalenia zatok

    Ostatnio w większym stopniu w le­czeniu zapalenia zatok przynoso­wych koncentrujemy się na naprawie uszkodzonej przez infekcję wirusową błony śluzowej, poprawie ruchu rzę­sek, upłynnieniu gęstego, zalegające­go śluzu. W dokumencie EPOS 2020, będącym najważniejszym dla laryngo­logów źródłem wiedzy na temat za­palenia zatok przynosowych, została podkreślona bardzo ważna rola le­ków ziołowych – mówi dr n. med. Piotr Rapiejko, otolaryngolog z Kliniki Otolaryngologii Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie.

    Jesienią obserwujemy zwiększoną częstość występowania ostrego zapalenia zatok przynosowych, szczególnie u dzieci. Jakie objawy towarzyszą temu schorzeniu?

    Oprócz zatkania nosa, zwykle jest to jeszcze ból lub uczucie rozpierania w obrębie twarzoczaszki, katar oraz ka­szel. Jednym z objawów jest też utrata lub zaburzenia węchu, ale ten objaw u dzieci jest trudniejszy do stwier­dzenia. U małych pacjentów występu­je kaszel, spowodowany ściekaniem wydzieliny produkowanej przez błonę śluzową nosa i zatok. Zgodnie z wy­tycznymi EPOS 2020 (European Po­sition Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps), jeśli co najmniej dwa objawy utrzymują się do 12 tygodni, mamy do czynienia z ostrym zapale­niem zatok, natomiast powyżej 12 ty­godni – z przewlekłym zapaleniem za­tok przynosowych.

    Co powoduje zapalenie zatok?

    W mniej więcej 99% przyczyną ostre­go zapalenia zatok jest infekcja wiru­sowa, zakażenie wywołane przez ry­nowirusy, koronawirusy, wirusy RS, grypy i paragrypy oraz adenowiru­sy. Następstwem zakażenia wiruso­wego może być zakażenie bakteryj­ne, rozwijające się zaledwie w 0,5-2% przypadków. Ostre zapalenie zatok przynosowych ma zazwyczaj charak­ter choroby samoograniczającej się. Choć większość przypadków wystę­puje w przebiegu infekcji wirusowej, to do lekarzy zgłaszają się głównie pa­cjenci z nadkażeniami bakteryjnymi, a czasami nawet z groźnymi powikła­niami. Szybkie rozpoczęcie leczenia objawowego może przyczynić się nie tylko do szybkiego ustąpienia uporczywych dla chorego objawów, ale znacząco zmniejszyć ryzyko nadkaże­nia bakteryjnego i tym samym zmniej­szyć częstość stosowania antybio­tykoterapii. W schematach leczenia zapalenia zatok przynosowych w dokumencie EPOS 2020 i Rekomenda­cjach Leczenia Pozaszpitalnych Zaka­żeń Układu Oddechowego zaleca się unikanie antybiotykoterapii.

    Jak powinna wyglądać terapia?

    Wielu chorych nadużywa miejscowo działających środków, np. alfa-mime­tyków, które mają szereg działań nie­pożądanych – zarówno miejscowych, jak i ogólnych. Jeśli nie udrożnimy nosa, a szczególnie przewodu noso­wego środkowego, niezwykle ważne­go dla wentylacji zatok, oraz nie udroż­nimy okolicy ujścia trąbki słuchowej, to zwiększa się ryzyko, że chory przyjdzie do lekarza po tygodniu z objawami za­palenia ucha środkowego lub bakteryj­nym zapaleniem zatok. Trzeba pamię­tać, że ostre zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych jest cho­robą o złożonej patofizjologii, w któ­rej głównymi zaburzeniami są: obrzęk zapalny błony śluzowej nosa i zatok, zwężenie ujść zatok oraz zmniejsze­nie aktywności układu śluzowo-rzęsko­wego. Zakażenie wirusowe prowadzi do uszkodzenia nabłonka rzęskowego i uwolnienia prozapalnych cytokin oraz obrzęku błony śluzowej.

    W leczeniu należy skoncentrować się na zmniejszeniu obrzęku błony ślu­zowej nosa (w pierwszej fazie choroby) oraz na rozrzedzeniu gęstej śluzowej wydzieliny i pobudzeniu rzęsek w dru­giej, powirusowej fazie choroby.

    W ostatnich latach podkreśla się rolę leków ziołowych. Nie wszystkie mają udowodnioną skuteczność, ale rolą lekarza jest wskazanie tych, które zostały skutecznie przebadane w zapaleniu zatok przynosowych. Niedaw­no w Polsce pojawiły się nowe leki, które zawierają mieszaninę olejków eterycznych, np.: eukaliptusowego, pomarańczy słodkiej, mirtu i cytryny, o bardzo korzystnym wpływie na stan błony śluzowej dróg oddechowych, ruch rzęsek i wydzielinę śluzową. Wy­kazują swoje działanie przede wszyst­kim dzięki obecności monoterpenów: d-limonenu, 1,8 cyneolu i alfa-pinenu. Te leki są nowe w Polsce, ale na świe­cie zostały zarejestrowane i gruntow­nie przebadane od ponad 50 lat.

    Czy fitoterapia to nowy kierunek w leczeniu zapalenia zatok?

    Ostatnio w większym stopniu w le­czeniu zapalenia zatok przynoso­wych koncentrujemy się na naprawie uszkodzonej przez infekcję wirusową błony śluzowej, poprawie ruchu rzę­sek, upłynnieniu gęstego, zalegające­go śluzu. W dokumencie EPOS 2020, będącym najważniejszym dla laryngo­logów źródłem wiedzy na temat za­palenia zatok przynosowych, została podkreślona bardzo ważna rola le­ków ziołowych. Ponadto wskazuje się tam konkretne preparaty, wymienia ich nazwy handlowe, co jest rzadkością w przypadku standardów medycznych.

    W kraju mamy natomiast inny problem – suplementy diety, które nie podlega­ją kontroli nadzoru farmaceutycznego i nie są monitorowane ze względu na możliwe działania niepożądane. Dlatego podkreślam, że wszystkie zalece­nia terapeutyczne dotyczące leczenia zapalenia zatok przynosowych odno­szące się do fitoterapii mówią wprost o konkretnych lekach ziołowych, a nie o suplementach diety.

    Rozmawiała: Bożena Stasiak

    Więcej od autora

    Podobne artykuły

    ŚWIAT LEKARZA 3Dspot_img

    Najnowsze artykuły

    Konkurs na rzecz poprawy jakości zdrowia kobiet

    Do 15 grudnia można nadsyłać projekty, których celem jest poprawa zdrowia i jakości życia kobiet. Konkurs organizuje firma Gedeon Richter we współpracy z Instytutem...

    Prof. Wierzba, dyrektor szpitala MSWiA: To nie miał być i nie będzie szpital dla VIP-ow

    To nigdy nie będzie szpital dla VIP-ów, przekształcenie CSK MSWiA w Państwowy Instytut Medyczny to szansa dla pacjentów i personelu.

    Gdy rock sięga granic muzyki, a onkologia granic medycyny, czyli XVI konferencja Polskiej Grupy Raka Płuca

    To największa naukowa konferencja onkologiczna w Polsce: onkolodzy kliniczni, pulmonolodzy, patomorfolodzy, radioterapeuci, diagności molekularni i laboratoryjni, radiolodzy podczas XVI Konferencji Polskiej Grupy Raka Płuca...

    Chcesz być na bieżąco z informacjami ze świata medycyny?

    Zaprenumeruj bezpłatnie ŚWIAT LEKARZA 3D